Yüksek binalarda yangın güvenliği; yangının başladığı bölgede sınırlandırılması, erken algılanması, dumanın kaçış yollarına girmesinin önlenmesi, kullanıcıların korunmuş güzergâhlardan tahliyesi ve itfaiyenin güvenli müdahalesi üzerine kurulur. Bunun için mimari, mekanik ve elektrik sistemlerinin kullanım sınıfı, yükseklik, kişi yükü ve yangın tehlikesi esas alınarak birlikte projelendirilmesi gerekir.
Yüksek yapılarda düşey mesafe arttıkça tahliye süresi uzar, merdiven ve şaftlar dumanın üst katlara taşınabileceği bir baca gibi davranabilir, su tesisatında statik basınç büyür ve itfaiyenin dışarıdan erişebildiği katlar sınırlanır. Bu nedenle yüksek bina yangın güvenliği, yalnız yangın tüpü veya sprinkler başlığı bulunmasına indirgenemez.
Doğru çözüm, yangını önlemeyi; yangın çıktığında yayılmayı sınırlandırmayı; insanların güvenli tahliyesini ve müdahale ekiplerinin çalışmasını aynı tasarım senaryosunda ele alır. Binanın konut, ofis, otel, hastane veya karma kullanımlı olması da uygulanacak tedbirleri değiştirir.
Bu rehber; yürürlükteki Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının erişimdeki uygulama kılavuzu ve Türkçe resmî bilgilendirme kaynakları incelenerek hazırlanmıştır. Bakanlık kılavuzu açıklayıcı bir kaynaktır; proje tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat, ilgili standartların güncel baskıları ve yetkili idare görüşü ayrıca doğrulanmalıdır.
Yüksek Bina Nedir?
Yangın mevzuatındaki yüksek bina tanımında bina yüksekliği için 21,50 m, yapı yüksekliği için 30,50 m eşikleri yer alır. Buradaki “bina yüksekliği” ve “yapı yüksekliği” aynı ölçüm değildir. Bir yapıyı değerlendirirken ruhsat, onaylı mimari proje, kotlar ve Yönetmelikteki tanımlar birlikte incelenmelidir.
Bir yapının “yüksek bina” sayılması, tüm ilave sistemlerin aynı anda ve aynı yükseklik değerinde zorunlu olduğu anlamına gelmez. Örneğin yağmurlama, kaçış merdiveni basınçlandırması, ortak alan duman kontrolü ve acil durum asansörü için kullanım türüne ve yüksekliğe bağlı ayrı hükümler bulunur.
Yüksek Binalarda Yangın Riski Neden Farklıdır?
Uzun tahliye süresi
Çok sayıda kullanıcı, uzun düşey kaçış mesafesini aynı merdiven ve çıkışlar üzerinden tamamlar.
Dumanın düşey yayılımı
Merdivenler, asansör kuyuları ve tesisat şaftları korunmazsa dumanı farklı katlara taşıyabilir.
İtfaiye erişim sınırı
Dış merdivenli araçlarla bütün katlara ulaşmak her zaman mümkün değildir; bina içi müdahale altyapısı gerekir.
Yüksek su basıncı
Statik kot arttıkça alt katlarda aşırı, üst katlarda yetersiz basınç riski doğar; basınç bölgeleri hesaplanır.
Cephe ve kat atlaması
Uygun olmayan cephe katmanları ve boşluklar alevin katlar arasında hızla ilerlemesine yol açabilir.
Sistem bağımlılığı
Algılama, otomasyon, duman kontrolü, pompalar ve acil enerji birbirine bağlı çalışır; tek arıza zinciri etkileyebilir.
Yüksek Binada Yangın Güvenliğinin Temel Katmanları
Yangın güvenliği “savunma katmanları” mantığıyla kurulmalıdır. Bir katmanın yetersiz kalması hâlinde diğer katmanların can güvenliğini korumaya devam etmesi hedeflenir.
Yönetmelikte Öne Çıkan Seçili Yükseklik Eşikleri
Aşağıdaki tablo, yüksek yapılarda sık karşılaşılan bazı hükümleri hızlı anlamak içindir. Tasarım kararı yalnız bu özet tabloya göre verilmemeli; yeni veya mevcut yapı statüsü, kullanım sınıfı, kat alanı, bodrum sayısı ve ilgili maddenin tamamı kontrol edilmelidir.
| Konu | Seçili eşik veya kapsam | Önemli açıklama |
|---|---|---|
| Yüksek bina tanımı | Bina yüksekliği 21,50 m; yapı yüksekliği 30,50 m eşikleri | İki yükseklik tanımı birbirinden farklıdır ve projeden doğrulanır. |
| Kaçış yolu genişliği | Yüksek binalarda en az 120 cm | Kişi yükü hesabı daha geniş bir kaçış yolu gerektirebilir. |
| Otomatik yağmurlama | Konut dışı yapılarda yapı yüksekliği 30,50 m’den fazla; konutlarda 51,50 m’yi geçen | Madde 96’daki diğer kullanım ve alan şartları da ayrıca geçerlidir. |
| Merdiven basınçlandırma | Konut dışı binalarda merdiven kovası 30,50 m’den fazla; konutlarda yapı yüksekliği 51,50 m’den fazla | Dörtten fazla bodrum kata hizmet veren merdivenler için de basınçlandırma hükmü bulunur. |
| Ortak alan duman kontrolü | Yapı yüksekliği 51,50 m’nin üzerinde | Hol ve koridor gibi ortak alanlarda duman kontrol sistemi gerekir. |
| Acil anons sistemi | Yapı yüksekliği 51,50 m’yi geçen bütün binalar | Tahliye veya bina içindeki yer değiştirmeyi yönetecek sesli mesajlar sağlar. |
| Acil durum asansörü | Yapı yüksekliği 51,50 m’den fazla | En az bir asansör acil durum asansörü olarak düzenlenir. |
| Yangın güvenlik holü | Acil durum asansörü ve yapı yüksekliği 51,50 m’den fazla binaların kaçış merdiveni önü | Holün alan, dayanım, kapı ve boş tutulma şartları ayrıca sağlanır. |
Pasif Yangın Koruması Neden İlk Savunma Hattıdır?
Pasif yangın koruması enerji veya kullanıcı müdahalesi beklemeden çalışır. Taşıyıcı sistemin yangına dayanımı, yangın duvarları, kompartıman döşemeleri, duman sızdırmaz kapılar, cephe bariyerleri ve tesisat geçişlerindeki yangın durdurucular bu gruptadır.
Yangın kompartımanları ve tesisat geçişleri
Kompartıman duvarında veya döşemede boru, kablo tavası, hava kanalı ve benzeri tesisatlar için açılan her geçiş, ilgili yapı elemanının yangın ve duman direncini zayıflatmayacak biçimde kapatılmalıdır. Sonradan açılan küçük bir kablo deliği bile dumanın diğer kata taşınacağı yol hâline gelebilir.
Bakanlık kılavuzuna göre yüksek binalardaki çöp, haberleşme, evrak ve teknik donanım gibi düşey tesisat şaftı ve baca duvarlarının en az 120 dakika; kapaklarının en az 90 dakika yangına dayanıklı ve duman sızdırmaz olması gerekir. Uygulama sırasında ürün belgesi kadar birleşim detayı ve süreklilik de kontrol edilmelidir.
Cephe yangın güvenliği
Dış cephe; kaplama, yalıtım, hava boşluğu, alt konstrüksiyon, yangın bariyeri ve kat kenarı detaylarıyla bir sistemdir. Yalnız görünen panelin sınıfı üzerinden güvenli olduğuna karar verilemez. Kılavuz, bina yüksekliği 28,50 m’den fazla yapılarda dış cephelerin zor yanıcı malzemeden olmasını ve alevin katlar arasında atlamasını engelleyen önlemleri açıklar.
“Kompozit panel”, “mantolama” veya “mineral yün” gibi genel ürün adları yangın performansını tek başına kanıtlamaz. Ürünün ve kurulmuş cephe sisteminin sınıflandırması, belgelendirilmiş uygulama detayı, boşluk bariyerleri ve kat geçişleri birlikte değerlendirilmelidir.
Kaçış Yolları, Yangın Merdiveni ve Güvenlik Holü Nasıl Tasarlanır?
Kaçış tasarımı; en yakın kapıya ulaşmaktan ibaret değildir. Kullanıcı yükü, tek veya iki yönlü kaçış uzaklığı, çıkış sayısı, merdivenlerin birbirine alternatif olması, temiz genişlik, kapı açılış yönü, kat birleşimleri ve nihai çıkışa ulaşma birlikte hesaplanır.
Yüksek binalarda kaçış yolları ve merdivenlerin temiz genişliği 120 cm’den az olamaz. Ancak bu değer bir üst sınır değildir; kattaki kullanıcı sayısına göre yapılan kapasite hesabı daha büyük genişlik gerektirebilir. Kaçış güzergâhına dolap, dekorasyon, turnike, saksı veya depolama yerleştirilerek net genişlik azaltılmamalıdır.
Konutlarda kaçış merdiveni düzeni
Konutlarda merdiven sayısı ve korunma seviyesi yapı yüksekliğine göre kademelenir. Bakanlık kılavuzunda 21,50–30,50 m, 30,50–51,50 m ve 51,50 m üzeri için farklı düzenler açıklanır. Yapı yüksekliği 51,50 m’den yüksek konutlarda birbirine alternatif, yangın güvenlik hollü ve basınçlandırılmış en az iki kaçış merdiveni öngörülür.
Yangın güvenlik holü ne işe yarar?
Yangın güvenlik holü, yangın ve dumanın kaçış merdivenine geçişini sınırlandıran korunumlu ara hacimdir. Acil durum asansörü önündeki hol aynı zamanda itfaiyenin kat operasyonuna yardımcı olur. Holün malzemeleri, alanı, kapıları ve basınç ilişkisi mevzuata göre çözülmeli; işletme sırasında eşya veya atıkla doldurulmamalıdır.
Duman Kontrolü ve Merdiven Basınçlandırması Nasıl Çalışır?
Yangınlarda görüş kaybı ve zehirli gazlar tahliyeyi alevden önce tehlikeye sokabilir. Duman kontrolünün amacı, dumanın hareketini yönetmek ve korunmuş güzergâhların kullanılabilirliğini sürdürmektir. Sistem; doğal veya mekanik tahliye, duman perdeleri, yangın damperleri ve basınçlandırma gibi farklı yöntemlerden oluşabilir.
Basınçlandırma sistemi, kaçış merdivenindeki hava basıncını kullanım alanlarından daha yüksek tutarak kapı aralıklarından duman girişini sınırlandırır. Kılavuzda bütün kapılar kapalıyken en az 50 Pa, açık kapı senaryosunda en az 15 Pa basınç farkı öngörülür. Bununla birlikte kapı kolunda gereken açma kuvveti 110 N’u aşmamalıdır.
Basınçlandırma; sızıntı alanları, açık kapı senaryosu, bina yüksekliği, hava besleme noktaları, rüzgâr ve baca etkisiyle hesaplanır. Fazla basınç kapıların açılamamasına, yetersiz basınç ise dumanın merdivene girmesine neden olabilir. Tasarım, devreye alma sırasında gerçek kapı durumlarıyla ölçülerek doğrulanmalıdır.
Yapı yüksekliği 51,50 m’nin üzerindeki binaların hol ve koridor gibi ortak alanlarında duman kontrol sistemi gerekir. Duman tahliye kanalları, yangın damperleri, fanlar, güç beslemesi ve otomasyon matrisi mimari kompartımanlarla birlikte koordine edilmelidir.
Yangın Algılama, Alarm ve Acil Anons Sistemleri
Yangın uyarı sistemi; algılama, alarm verme, kontrol ve haberleşme fonksiyonlarının tamamını kapsar. Algılayıcı tipi mahallin kullanımına göre seçilir; duman algılayıcının uygun olmadığı bir hacimde sıcaklık, sıcaklık artış veya alev algılama gibi başka çözümler gerekebilir.
- Konutlar dâhil bütün yüksek binalarda el ile yangın uyarısı için ihbar butonları öngörülür.
- Otomatik algılama gereksinimi kullanım sınıfı, yapı yüksekliği ve toplam kapalı alan eşiklerine göre belirlenir.
- Yapı yüksekliği 51,50 m’yi geçen bütün binalarda tahliyeyi yönetecek acil anons sistemi gerekir.
- Alarm senaryosu; asansör, duman kontrolü, kilitli kapılar, acil aydınlatma ve diğer güvenlik sistemleriyle ilişkilendirilir.
- Hat arızaları, güç kaybı ve sistem devre dışı durumları izlenir; korumasız alan için geçici tedbir planlanır.
Alarm panelinin ekranda “normal” görünmesi bütün fonksiyonların çalıştığını kanıtlamaz. Dedektör, buton, siren, hoparlör, damper, fan, kapı, asansör ve pompa arasındaki neden-sonuç ilişkileri senaryo testleriyle doğrulanmalıdır.
Yüksek Binalarda Sprinkler ve Sulu Söndürme Sistemleri
Otomatik yağmurlama sistemi, yangına erken aşamada tepki vererek tasarım alanına belirlenen miktarda su boşaltır. Konut dışındaki yapılarda yapı yüksekliği 30,50 m’den fazla olduğunda; konutlarda ise yapı yüksekliği 51,50 m’yi geçtiğinde yağmurlama sistemi zorunludur. Yönetmeliğin kullanım türü ve alanla ilgili diğer zorunlulukları ayrıca kontrol edilir.
Sprinkler tasarımı yalnız başlıkların tavana eşit aralıkla yerleştirilmesi değildir. Tehlike sınıfı, tasarım yoğunluğu, hidrolik alan, başlık tipi, K faktörü, tavan biçimi, engeller, depolama düzeni, boru çapları, su rezervi ve pompa görev noktası tek hidrolik modelde çözülür.
Yüksekliğin hidrolik hesaba etkisi
Yüksek yapıda tek basınç bölgesi kullanmak alt katlardaki ekipmanların izin verilen basıncını aşabilir. Buna karşılık üst katlarda gereken artık basınç sağlanamayabilir. Tasarıma göre basınç düşürücü istasyonlar, ara depolar, farklı pompa bölgeleri veya bölgesel tesisat düzenleri gerekebilir.
Pompa basıncı; statik kot farkı, boru ve ekipman kayıpları ile en elverişsiz uç noktada gerekli basıncın toplamına göre belirlenir. Pompa debisi ise eşzamanlı çalışacağı kabul edilen sprinkler, yangın dolabı, su alma ağzı ve hidrant taleplerinden çıkarılır. Bu nedenle pompa ve depo yalnız bina yüksekliğine veya toplam metrekareye göre seçilemez.
Yangın dolabı ve itfaiye su alma hattı
Yüksek binalarda, itfaiye personeli ve eğitimli personelin kullanabilmesi için ıslak veya kuru sabit boru sistemi üzerinde su alma ağızları bırakılır. Bu bağlantıların kaçış merdiveni veya yangın güvenlik holü gibi korunmuş hacimlerde bulunması gerekir. Yangın dolaplarının erişimi, hortum kapsama alanı ve kullanılacağı personel tipine göre donanımı ayrıca tasarlanır.
İtfaiye su verme bağlantısı
Yüksek binalarda sulu yangın söndürme sistemine dışarıdan su basılabilmesi için itfaiye su verme bağlantısı gerekir. Bakanlık kılavuzu; bağlantının en az 100 mm nominal çapta olmasını, iki adet 65 mm storz rakor ve çekvalf içermesini, itfaiye aracının bağlantı ağzına ulaşma mesafesinin 18 m’yi geçmemesini belirtir.
Acil Durum Asansörü Ne İşe Yarar?
Yapı yüksekliği 51,50 m’den fazla olan yapılarda en az bir asansör acil durum asansörü olarak düzenlenir. Bu asansör; yangınla mücadele ekiplerini ve ekipmanlarını katlara taşımak, kurtarma çalışmalarını desteklemek ve gerektiğinde engelli kullanıcıların tahliyesine yardımcı olmak amacıyla korunmuş özelliklere sahiptir.
Acil durum asansörü önünde her katta kaçış merdivenine de geçiş sağlayan bir yangın güvenlik holü bulunur. Asansör kuyusu basınçlandırılır; makine dairesi ve güç düzeni yangın senaryosuyla uyumlu hazırlanır.
Acil durum asansörü, bina kullanıcılarının yangın sırasında kendiliğinden bineceği normal bir tahliye asansörü değildir. Yangın veya acil durumda kontrol yetkili müdahale ekiplerine geçer. Bina acil durum planında farklı bir talimat verilmedikçe kullanıcılar işaretlenmiş korunmuş kaçış yollarını izlemelidir.
İtfaiye Erişimi ve Müdahale Altyapısı
İtfaiye müdahalesi bina giriş kapısında başlamaz. Araç yaklaşma yolları, manevra alanları, cephe erişimi, hidrantlar, itfaiye su verme bağlantısı, bina bilgi noktası, yangın kontrol paneli, anahtarlar, su alma ağızları ve acil durum asansörü bir müdahale rotası oluşturur.
Proje aşamasında yerel itfaiyenin araç ve bağlantı düzeni dikkate alınmalı; peyzaj, bariyer, otopark kullanımı veya sonradan yapılan güvenlik kulübeleri müdahale yolunu kapatmamalıdır. Bina girişinde güncel kat planları, riskli mahaller ve yangın tesisatı bilgileri müdahale ekiplerinin erişebileceği biçimde tutulmalıdır.
Mevcut Yüksek Binalarda Yangın Güvenliği Nasıl Denetlenir?
Binada yangın sistemi bulunması, sistemin bugünkü kullanım için yeterli olduğu anlamına gelmez. Bölümler birleştirilmiş, ofis konuta çevrilmiş, asma tavanlar yenilenmiş, şaftlarda yeni kablolar geçirilmiş veya sprinkler başlıklarının altına engeller eklenmiş olabilir. Bu değişiklikler onaylı yangın senaryosunu etkiler.
| İnceleme başlığı | Kontrol edilmesi gerekenler | Sık karşılaşılan risk |
|---|---|---|
| Onaylı proje ve senaryo | Mimari, mekanik, elektrik projeleri; ruhsat kullanımı; son durum çizimleri | Sahadaki düzenin projeden farklı olması |
| Kaçış yolları | Net genişlik, kapılar, yönlendirme, acil aydınlatma, nihai çıkış | Depolama, kilitli kapı veya kontrolsüz turnike |
| Pasif koruma | Kompartımanlar, yangın kapıları, şaftlar, kablo ve boru geçişleri | Sonradan açılan ve yangın durdurucu uygulanmayan boşluklar |
| Duman kontrolü | Fanlar, damperler, basınç farkı, kapı açma kuvveti, güç ve otomasyon | Sadece fan dönüşünün kontrol edilmesi, performansın ölçülmemesi |
| Sulu söndürme | Depo, pompalar, vanalar, basınç bölgeleri, sprinkler, dolap ve bağlantılar | Kapalı vana, yetersiz rezerv veya engellenmiş sprinkler |
| Algılama ve alarm | Dedektörler, butonlar, anons, panel, senaryo ve arıza izleme | Cihaz test edilse de bağlı sistemlerin çalışmaması |
| İşletme organizasyonu | Acil durum planı, görevli ekip, tatbikat, bakım ve olay kayıtları | Personelin görevini veya toplanma düzenini bilmemesi |
Bakım, Test ve Tatbikat Neden Birlikte Yürütülmelidir?
Bakım yalnız arızalı parçayı değiştirmek değildir. Her sistemin tasarım amacı ve diğer sistemlerle ilişkisi doğrulanmalıdır. Yangın pompasının çalışması, sprinkler hattına gerekli debi ve basıncın ulaştığını; fanın dönmesi, merdivende doğru basınç farkının oluştuğunu tek başına kanıtlamaz.
- Pompa otomatik başlatma, yedekleme, güç beslemesi ve performans değerleriyle test edilir.
- Basınçlandırma sistemi kapalı ve açık kapı senaryolarında ölçülür; kapı açma kuvveti kontrol edilir.
- Alarm senaryosu dedektörden başlayarak anons, asansör, damper, fan ve kapılara kadar uçtan uca denenir.
- Yangın kapıları kendiliğinden kapanmalı; kaçış yolları, holler ve bağlantı ağızları sürekli boş tutulmalıdır.
- Yapılan test, bulunan arıza, düzeltme işlemi ve yeniden test sonucu tarihli olarak kayıt altına alınır.
- Tatbikatlar kullanıcı profiline göre planlanır; engelli, yaşlı, çocuk veya ziyaretçi tahliyesi ayrıca düşünülür.
Kontrol sıklıkları; yürürlükteki mevzuat, uygulanabilir standart, üretici talimatı, bina riskleri ve yetkili idarenin şartlarına göre oluşturulmalıdır. “Yılda bir bakım yapıldı” ifadesi, bütün sistemler için tek başına yeterli bir işletme planı değildir.
Yüksek Binada Yangın Anında Ne Yapılmalı?
- Yangını bildirin: Alarm butonunu kullanın, bina görevlilerini ve 112 Acil Çağrı Merkezini haberdar edin.
- Bina planını izleyin: Acil anons ve eğitimlerde belirtilen tahliye veya yer değiştirme talimatlarına uyun.
- Asansör kullanmayın: Yetkililerce aksi belirtilmedikçe işaretlenmiş korunmuş kaçış merdivenine yönelin.
- Dumanlı alana girmeyin: Dumanla dolu bir koridoru geçmeye çalışmayın; kapıları arkanızdan kapatın ancak kilitlemeyin.
- Geri dönmeyin: Toplanma alanına ulaşın, yoklama ve müdahale ekiplerinin talimatlarını bekleyin.
- Kişisel risk almayın: Söndürücü veya dolapla yalnız eğitimliyseniz, yangın küçükse ve güvenli kaçışınız açıkken müdahale edin.
Yüksek binalarda tam tahliye, kademeli tahliye veya aynı katta güvenli bölgeye geçiş gibi farklı stratejiler kullanılabilir. Genel internet bilgisi, binanın onaylı acil durum planının ve yetkili ekip talimatının yerine geçmez.
Yüksek Binalarda Sık Yapılan Yangın Güvenliği Hataları
Tek bir eşik kullanmak
Bütün sistemleri “bina 30,50 metreyi geçti” gibi tek bir kabulle seçmek; kullanım ve madde farklarını gözden kaçırır.
Sistemleri ayrı projelendirmek
Mimari kompartıman, mekanik duman kontrolü ve elektrik otomasyonu eşleşmediğinde yangın senaryosu bozulur.
Cepheyi ürün adıyla onaylamak
Sistem sınıfı, yalıtım, hava boşluğu, kat kenarı ve bariyer detayları incelenmeden güvenli sonuç çıkarılamaz.
Fazla basıncı güvenli sanmak
Yüksek basınç dumanı engellese bile kapıların açılmasını zorlaştırabilir; iki koşul birlikte test edilir.
Yalnız cihaz testi yapmak
Dedektörün alarm vermesi, fan, damper, asansör, kapı ve anons senaryosunun doğru çalıştığını göstermez.
Değişiklikleri projeye işlememek
Tadilat, kiracı düzeni ve yeni tesisat geçişleri yangın güvenliği katmanlarını fark edilmeden zayıflatabilir.
Yüksek bir binada güvenlik; yangının oluşmasını önleyen işletme tedbirleri, yayılmayı sınırlayan pasif koruma, güvenilir algılama ve uyarı, duman kontrolü, hesaplanmış sulu söndürme sistemleri, korunmuş tahliye ve itfaiye müdahale altyapısının birlikte çalışmasıyla sağlanır. Tasarım kadar devreye alma, kayıtlı bakım, değişiklik yönetimi ve düzenli tatbikat da sistemin ayrılmaz parçalarıdır.
Yüksek Binalarda Yangın Güvenliği Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kaç metreden sonrası yüksek bina sayılır?
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik tanımında bina yüksekliği için 21,50 m, yapı yüksekliği için 30,50 m eşikleri yer alır. Bu iki yükseklik aynı değildir; yapının durumu onaylı proje ve Yönetmelik tanımları üzerinden doğrulanmalıdır.
Her yüksek binada sprinkler sistemi zorunlu mudur?
Yeni yapılarda otomatik yağmurlama sistemi, konut dışındaki binalarda yapı yüksekliği 30,50 m’den fazla olduğunda; konutlarda ise yapı yüksekliği 51,50 m’yi geçtiğinde zorunludur. Kullanım ve alanla ilgili diğer zorunluluklar ile mevcut bina hükümleri ayrıca incelenir.
Yüksek binalarda yangın merdiveni kaç santimetre olmalıdır?
Yüksek binalarda kaçış yolları ve merdivenlerin temiz genişliği 120 cm’den az olamaz. Ancak kişi yüküne göre yapılan kaçış kapasitesi hesabı daha geniş bir merdiven gerektirebilir.
Merdiven basınçlandırması hangi binalarda gerekir?
Konutlar dışındaki binalarda merdiven kovası yüksekliği 30,50 m’den fazla ise, konutlarda yapı yüksekliği 51,50 m’den fazla ise kaçış merdivenleri basınçlandırılır. Dörtten fazla bodrum kata hizmet veren merdivenlerde de basınçlandırma gerekir.
Basınçlandırma sistemi için kaç Pascal gerekir?
Bakanlık kılavuzu, bütün kapılar kapalıyken basınçlandırılan merdiven ile kullanım alanları arasında en az 50 Pa; açık kapı senaryosunda en az 15 Pa fark öngörür. Kapıyı açmak için gereken kuvvetin 110 N’u aşmaması da sağlanmalıdır.
Acil durum asansörü hangi yükseklikte zorunludur?
Yapı yüksekliği 51,50 m’den fazla olan yapılarda en az bir asansör acil durum asansörü olarak düzenlenir. Önünde yangın güvenlik holü bulunur ve kuyu basınçlandırılır.
Yangın sırasında normal asansör kullanılabilir mi?
Genel kural olarak kullanıcılar yangın sırasında normal asansör kullanmamalı, binanın acil durum planında gösterilen korunmuş kaçış yollarını izlemelidir. Acil durum asansörü ise yetkili müdahale ekiplerinin kontrolüne geçer.
Yüksek binada duman kontrolü neden gereklidir?
Duman; görüşü azaltır, zehirli gazları taşır ve kaçış yollarını kullanılamaz hâle getirebilir. Duman kontrolü ve basınçlandırma, korunmuş kaçış güzergâhlarının tahliye sırasında kullanılabilir kalmasını amaçlar.
Mevcut yüksek binada yangın güvenliği ne zaman yeniden değerlendirilmelidir?
Periyodik kontrollerin yanında kullanım amacı, kat bölmeleri, kullanıcı yükü, cephe, asma tavan, tesisat şaftları veya söndürme sistemi değiştiğinde yangın senaryosu ve sistem yeterliliği yeniden değerlendirilmelidir.
Yüksek bina yangın güvenliği yalnız mekanik tesisat konusu mudur?
Hayır. Mimari pasif koruma ve kaçış; mekanik söndürme, duman kontrolü ve basınçlandırma; elektrik algılama, anons, acil enerji ve otomasyon sistemleri tek yangın senaryosunda koordine edilmelidir.
Yüksek Binanızın Yangın Sistemlerini Bir Bütün Olarak Değerlendirelim
Yangın tesisatı, basınçlandırma, duman kontrolü, hidrolik hesap ve mevcut sistem değerlendirmesi için yapıya özel mühendislik desteği alın.
İlgili Uzerman İçerikleri
Türkçe Resmî Kaynaklar
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi – Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
- T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı – Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik Kılavuzu
- T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı – Güncel Kılavuz ve Dokümanlar
- İstanbul İtfaiyesi – Evlerde, Binalarda ve İşyerlerinde Yangın Güvenliği
- T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı – Binalarda Yangın Güvenliğinde Yeni Dönem
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; belirli bir yapı için onaylı yangın projesi, uygunluk raporu, tahliye talimatı veya hukuki görüş değildir. Mevzuat ve standartlar değişebileceğinden proje tarihinde yürürlükte bulunan metinler, yetkili idare görüşleri ve yapı özelindeki riskler yetkin proje müellifi tarafından doğrulanmalıdır.